czwartek, 10 grudnia 2015

Promocja książki dr Bogumiły Dumowskiej "Bartosz Paprocki herbu Jastrzębiec­ renesansowy pisarz spod Sierpca: czasy, człowiek, dzieło"



2 grudnia br. w Centrum Kultury i Sztuki im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Sierpcu odbyła się promocja książki dr Bogumiły Dumowskiej "Bartosz Paprocki herbu Jastrzębiec­ renesansowy pisarz spod Sierpca: czasy, człowiek, dzieło". Spotkaniu towarzyszyła wystawa fotogramów prezentująca ilustracje do książki oraz zdjęcia czeskich miejscowości Kromieryż i Budynie, gdzie przebywał Paprocki i gdzie powstały jego herbarze szlachty morawskiej i czeskiej. Książka dr Bogumiły Dumowskiej była finałowym elementem projektu Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Sierpeckiej "Przeszłość fundamentem naszej tożsamości. Ziemia Sierpecka Bartoszowi Paprockiemu ­ w hołdzie", projektu wspartego finansowo przez Muzeum Historii Polski w ramach programu "Patriotyzm jutra". W promocji uczestniczył burmistrz Sierpca, p. Jarosław Perzyński, reprezentujący sierpeckie władze samorządowe, które również wsparły projekt, p. Jan Rzeszotarski, przewodniczący Rady Powiatu i dyrektor Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, ks. Dziekan Andrzej Więckowski, proboszcz parafii farnej, Katarzyna Kordulasińska, dyrektor Gimnazjum Miejskiego, b. komendantka Hufca ZHP w Sierpcu, koordynatorka rajdu harcerskiego szlakiem im. Bartosza Paprockiego, nauczyciele ­ pasjonaci harcerstwa i historii lokalnej, którzy opiekowali się harcerzami podczas rajdu, członkowie sierpeckiego oddziału Towarzystwa Naukowego Płockiego, słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz pozostali mili goście, którym bliska jest idea "małej ojczyzny". Zebranych powitali dyrektor CKiSz, Jarosław Żmijewski, oraz prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Sierpeckiej, Zdzisław Dumowski, który przedstawił zamysł projektu Towarzystwa, a następnie harcerze z Rościszewa zaśpiewali kilka harcerskich piosenek przy akompaniamencie p. Renaty Domańskiej. Dr Bogumiła Dumowska, autorka książki, w swoim wystąpieniu przedstawiła postać Bartosza Paprockiego, szlachcica dobrzyńskiego (według dawnego podziału terytorialnego), ożenionego z córką kasztelana sieprskiego, członka wspólnoty rozległej w XVI wieku sieprskiej wspólnoty parafialnej. Bartosz Paprocki jako autor herbarzy szlachty polskiej, morawskiej, czeskiej i częściowo śląskiej łączy dwie nacje: polską i czeską. Paprocki jako heraldyk, bajkopisarz, autor pierwszego w języku polskim dziełka wojskowego, autor satyr obyczajowych, tłumacz i komentator polityczny to człowiek Renesansu, humanista, którego twórczość (zwłaszcza herbarze) podkreślają wartość "cnoty szlachectwa" jako najwyższej wartości dającej honor, moc i zaszczyt. Obecność oryginalnych XVI ­ wiecznych dzieł Paprockiego w największych bibliotekach naukowych na świecie (również w formie zdygitalizowanej) świadczy o tym, że dzieło Paprockiego przekraczając granice kultury lokalnej i regionalnej przynależy do renesansowego dziedzictwa XVI ­ wiecznej Europy. Interesująca dyskusja po wystąpieniu Autorki dotyczyła burzliwych, osobistych losów pisarza oraz recepcji jego dzieł w Polsce i w Czechach.

sobota, 24 października 2015

Wideorelacja z rajdu szlakiem im. Bartosza Paprockiego

Wideorelacja z rajdu pieszego szlakiem im. Bartosza Paprockiego dla 115 harcerzy z sierpeckiego Hufca ZHP w dniach 11-12 września 2015 r.

Materiał przygotował Ryszard Seidel.

Aby wyświetlić, kliknij na poniższy link:

niedziela, 20 września 2015

Folder opisujący szlak im. Bartosza Paprockiego








Szlakiem im. Bartosza Paprockiego





Częścią projektu „Przeszłość fundamentem naszej tożsamości. Ziemia Sierpecka Bartoszowi Paprockiemu – w hołdzie” była organizacja rajdu pieszego dla 100 harcerzy z sierpeckiego Hufca ZHP w dniach 11-12 września 2015 r. Faktycznie w rajdzie wzięło udział 115 harcerzy z 9 drużyn oraz 15 opiekunów i osób wspomagających rajd. Łącznie 130 uczestników. Drużyny harcerskie miały się poruszać nowo wytyczonym szlakiem. Do ich dyspozycji dano wydany w ramach projektu folder opisujący zielony Szlak im. Bartosza Paprockiego.
Można zaplanować początek pieszej lub rowerowej wędrówki od Sierpca przez południowy skraj lasu na Żarówce, Babiec Piaseczny, Babiec Więczanki, Babiec Rżały, Łukomie, Gugoły, Starą Wolę (miejsce urodzenia Paprockiego – dawniej Paprotki Gugoły), Blizno, a skończyć w Szczutowie. Cały Szlak liczy 25,8 km. Rajd z uwagi na drużyny młodszoharcerskie skrócono do 13 km. Jego start wyznaczono w Łukomiu.
 Pierwszy dzień rajdu przywitał harcerzy piękną słoneczną pogodą, wymarzoną dla realizacji zadań rajdu. Szlak prowadzi przez miejscowości, w których żył niegdyś wybitny, renesansowy heraldyk, autor polskojęzycznych herbarzy „Panosza” (1575), „Gniazdo cnoty” (1578), „Herby rycerstwa polskiego” (1584) oraz czeskojęzycznych herbarzy szlachty morawskiej „Zrcadlo slawného margrabstwí morawského” (1593), jak również szlachty czeskiej „Diadochos” (1602). Drugiego dnia powrót ze Szczutowa do Sierpca (13 km) odbywał się  polnymi drogami i leśnymi duktami.
Komendantka sierpeckiego Hufca ZHP, druhna Katarzyna Kordulasińska, przygotowała program rajdu i opracowała całą logistykę, natomiast dr Bogumiła Dumowska opracowała dla harcerzy Kalendarium życia i twórczości Bartosza Paprockiego oraz cytatnik z najbardziej charakterystycznymi fragmentami jego dzieł. Kalendarium i cytatnik zostały wykorzystane przy realizacji zadań rajdowych, kiedy rywalizujące grupy harcerzy zdobywają punkty także za posiadaną wiedzę. Tym razem była wymagana podstawowa wiedza o Bartoszu Paprockim.
Finał pierwszego dnia rajdu odbył się w hali sportowej w Publicznym Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Szczutowie podczas tradycyjnego świeczkowiska. Pieśń „Płonie ognisko i szumią knieje...” rozpoczęła spotkanie. Meldunki przybocznych, piosenki harcerskie, zabawa... i gawędy zaproszonych gości. Zdzisław Dumowski, prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Sierpeckiej, koordynator projektu  „Przeszłość fundamentem naszej tożsamości. Ziemia Sierpecka Bartoszowi Paprockiemu – w hołdzie” opowiedział o znaczeniu postaci naszego krajana dla kultury polskiej i szerzej – europejskiej. Dr Bogumiła Dumowska, autorka powstającej książki „Bartosz Paprocki herbu Jastrzębiec – renesansowy pisarz spod Sierpca” opowiedziała o największym, monumentalnym herbarzu Paprockiego „Herby rycerstwa polskiego” dedykowanym królowi Stefanowi Batoremu. Promocja książki jest finałowym elementem projektu i została zaplanowana na początek grudnia br. Ryszard Seidel, znakarz z wieloletnim doświadczeniem z Bydgoszczy, opowiedział o tajnikach swojej pracy nad wytyczeniem nowego sierpeckiego szlaku, a Paweł Gąsiorowski, asystent koordynatora projektu, zachęcał harcerzy do poznawania historii własnych rodzin i budowania drzew genealogicznych.
Finałem drugiego dnia rajdu był capstrzyk na Skwerze im. Bartosza Paprockiego w Sierpcu. Rada Miasta Sierpca uchwałą z dnia 15 lipca 2015 r. nadała skwerowi przy zbiegu ul. Braci Tułodzieckich oraz ul. Płockiej imię Bartosza Paprockiego. Odbyło się odsłonięcie ozdobnej  tablicy z nazwą Skweru  wyrzeźbionej przez Edmunda Szpanowskiego – artystę rzeźbiarza z Sierpca o ponad 40-letnim artystycznym dorobku oraz oficjalne podsumowanie rajdu, w którym uczestniczył burmistrz miasta p. Jarosław Perzyński, wiceburmistrz p. Ewa Leszczyńska, grono radnych miejskich oraz zaproszeni goście. W rywalizacji drużyn podczas rajdu najlepsza wśród drużyn starszoharcerskich okazała się 4 DSH im. Szarych Szeregów z Rościszewa. Drugą była 7WD z Gójska, trzecią 8 WDSJ Wagabunda z Mochowa. Wśród drużyn młodszoharcerskich zwyciężyła 16 DH z Lelic, drugą była 14 DH z Gozdowa, trzecią 9DH z Rościszewa, a czwartą 1DH im. Szarych Szeregów z Sierpca. Obsługiwała trasę 11 DSH Sami Swoi z Gimnazjum Miejskiego w Sierpcu i 3 SGDH Semper Magna z Sierpca. Wręczono dyplomy i nagrody. Koordynator projektu Zdzisław Dumowski miał krótkie wystąpienie, w których wyjaśnił ideę projektu nastawionego na przypomnienie postaci Bartosza Paprockiego dla nas, współczesnych. Podkreślił znaczenie wiedzy o przeszłości własnej rodziny, historii najbliższej okolicy i kraju dla poczucia własnej wartości i zachowania tożsamości. Na koniec burmistrz Jarosław Perzyński podziękował wszystkim za współpracę przy realizacji zarówno rajdu, jak i całego projektu.
                                                                                                                             (zd)







































piątek, 21 sierpnia 2015

Trwają prace nad książką poświęconą Bartoszowi Paprockiemu



    Dr Bogumiła Dumowska pracuje nad książką „Bartosz Paprocki herbu Jastrzębiec – renesansowy pisarz spod Sierpca. Czasy – człowiek – dzieło”, która powstaje w ramach projektu Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Sierpeckiej, współfinansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Bartosz Paprocki to pisarz polsko – czeski, ojciec polskiej i czeskiej heraldyki, genealog i historyk, autor pierwszych w czeszczyźnie form zaliczanych do literatury faktu i gatunków dziennikarskich, bajkopisarz i wierszopis. Paprocki wspierany początkowo przez króla Stefana Batorego popada w konflikt z Janem Zamojskim, wpływowym możnowładcą. Po bitwie w Byczynie (1588), a niektóre źródła mówią, że znacznie wcześniej, Paprocki udaje się na Morawy, a później do Czech. Bitwa byczyńska dawała jednoznaczne rozstrzygnięcia polityczne w kwestii ubiegania się o polski tron dynastii Habsburgów, a to po ich stronie opowiedział się Paprocki. Po bitwie byczyńskiej, w której brała udział również polska husaria, Zamojski jeszcze przez półtora roku więzi Maksymiliana II Habsburga, któremu nie udało się zbiec po ostatecznym jej rozstrzygnięciu. Pobyt Paprockiego na obczyźnie z obawy przed gniewem Zamojskiego trwa prawie 20 lat. Pisarz uzyskuje wsparcie m.in. arcybiskupa ołomunieckiego polskiego pochodzenia, Stanisława Pawłowskiego, który zaprasza go do swojej rezydencji w Kromieryżu na Morawach, a także Zbynka Zajica możnowładcy i mecenasa, którego jest gościem po śmierci arcybiskupa, na zamku w Budyně w północnych Czechach. Pisarz otrzymuje również wsparcie finansowe Rudolfa II Habsburga, a w 1578 roku zostaje uhonorowany indygenatem, czyli czeskim tytułem szlacheckim. Czesi docenili zwłaszcza herbarze szlachty morawskiej i czeskiej, a także jego dzieje Pragi i innych czeskich miast, dzieje zakonów i klasztorów,  rodowody książąt i królów Królestwa Czeskiego.

    Dla polskich badaczy Bartosz Paprocki był przez szereg lat pisarzem kontrowersyjnym, głównie ze względu na jego sympatie polityczne. Niekwestionowanym, największym polskojęzycznym osiągnięciem Bartosza Paprockiego są jego dzieła heraldyczne: „Panosza” (1575) przedstawiający wizerunki herbów (i ich poetyckie opisy)  szlachty południowo-wschodnich rubieży Rzeczpospolitej zaangażowanej w walkę z Tatarami, „Gniazdo cnoty” (1578) – herbarz ukazujący oprócz wizerunków herbowych pochodzenie (genealogię) polskich rodów szlacheckich z podkreśleniem wartości szlachectwa, o czym świadczy metaforyczny tytuł oraz monumentalne „Herby rycerstwa polskiego” (1584), dedykowane królowi Stefanowi Batoremu, zawierające poczet polskich rodów królewskich od legendarnej postaci Lecha, rodowody zasłużonych rodzin szlacheckich polskiego i obcego pochodzenia. Dzieło Paprockiego powstałe już po unii polsko – litewskiej (1569) uwzględnia również herby i rodowody szlachty litewskiej, a także herby miast i województw w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wprawdzie nie budzą już emocji polityczne komentarze Paprockiego, natomiast wciąż kontrowersyjne pozostają jego dosadne satyry antyfeministyczne, rażące niewyszukanym i obcesowym językiem.

    Promocja książki dr Bogumiły Dumowskiej została zaplanowana na przełom listopada i grudnia br.


zamek Budyne nad Ohri Zbynka Zajica



jedna z bocznych uliczek odchodzących od litomierzyckiego rynku


fragment starych murów na zamku w Budyne nad Ohri

Muzeum Miejskie w Litomierzycach, w którym Czesi cytują Paprockiego